Cụm di sản địa mạo-kiến tạo phản ánh chu trình tiến hóa karst ở phía đông đứt gãy Cao Bằng-Tiên Yên

Khu vực phía Bắc Cao Bằng, gồm chủ yếu là huyện Hà Quảng và một phần các huyện Trà Lĩnh và Hòa An,  thuộc một khối karst nổi tiếng khác của Đông Bắc Việt Nam là khối Lục Khu. Khối giảm dần độ cao từ 1.000m  ở phía tây bắc xuống còn khoảng 700m ở phía đông nam, nghiêng chuyển tiếp dần vào vùng karst rất rộng lớn  ở phía đông đèo Mã Phục. Đây cũng là một cao nguyên karst-khối tảng nhưng so với khối karst Đồng Mu, quá  trình karst hóa ở khu vực này ở giai đoạn già hơn.

Quá trình karst hóa ở đây tăng dần theo hướng từ Tây Bắc xuống Đông Nam. Ở phía Tây Bắc khối chủ yếu là  các dạng cảnh quan karst dạng dãy, dạng cụm lũng đỉnh với các chóp nón bao quanh các lũng kín, quá trình  xâm thực sâu đang đóng vai trò chủ đạo. Phần lớn nước mặt bị tụt xuống sâu nên ở đây hiếm nước mặt trong  khi nguồn nước ngầm khá phong phú bổ cập cho các sông Bằng Giang, Trà Lĩnh và Suối Củn. Chuyển dần  xuống phía Đông Nam là cảnh quan karst trưởng thành và karst già với các tháp, chóp karst đã hoặc gần tách  rời nhau, bao quanh các lũng rộng, đáy khá bằng và gần với cơ sở xâm thực địa phương. Nước sông Trà Lĩnh  đến đây liên thông với các lũng này để tạo thành quần thể hồ Thang Hen dạng “turlough” – một thắng cảnh độc  đáo của CVĐC Cao Bằng.

Phần cuối phía Nam của khối Lục Khu ở Lũng Thà (xã Quang Trung) mang đặc điểm cao nguyên rõ hơn cả. Nó  có vách ở các phía TN, ĐB và Đ; nằm chồng lên nền đá lục nguyên bị các khe xâm thực sâu cắt xẻ mạnh. Trên  bề mặt cao 700-1.000m của nó tồn tại địa hình karst trẻ, gồm dãy khối hình chóp kéo dài hướng ĐB-TN ở rìa  phía TB, chuyển dần sang á vĩ tuyến ở phía ĐN. Các dãy này bao lấy các lũng dài nhưng còn kín, đáy dốc. Ở  phía đông xã Nguyễn Huệ dịch chuyển trái dọc đứt gãy á kinh tuyến làm lộ ra nền đáy đá lục nguyên với một  vài khối đá vôi sót nhỏ trên cánh đồng carren tàn.

Cảnh quan karst thể hiện 3 giai đoạn sơ khai, trẻ và trưởng thành nhìn từ xã Kéo Yên


Tin tức liên quan

Hỗ trợ trực tuyến
Tư vấn