Hiệu quả công tác bảo tồn vượn Cao Vít tại Trùng Khánh

Những ngày chuẩn bị bước sang năm Bính Thân 2016, chúng tôi tìm về 3 xã: Ngọc Khê, Ngọc Côn, Phong Nặm (Trùng Khánh) – nơi đang bảo tồn loài vượn Cao Vít quý hiếm, vui mừng được biết, từ 37 cá thể được phát hiện năm 2004, đến nay vượn Cao Vít đã phát triển lên 24 đàn với 129 cá thể.

Tổ tuần tra rừng cộng đồng tuần tra, bảo vệ rừng bảo tồn vượn Cao Vít tại huyện Trùng Khánh.

Theo lời ông Đinh Hà Đầu, người uy tín xóm Pác Ngà, xã Ngọc Côn, hơn 30 năm trước, trong vùng này xuất hiện loài vượn không đuôi, tay dài, vượn trưởng thành nặng khoảng 7 – 8 kg. Con đực toàn thân màu đen và có chỏm mào trên đỉnh đầu; con cái trưởng thành lông vàng, có mảng lông đen và không có chỏm; con non lông màu vàng. Chúng sống thành từng nhóm nhỏ trên cây, di chuyển bằng hai tay rất nhanh, thức ăn chủ yếu là quả chín, lá cây. Mỗi sớm bình minh, chúng cất tiếng hót “cao vít”, “ka huýt”… kéo dài nên dân địa phương thường gọi là vượn Cao Vít hay Ka Huýt. Tuy nhiên, do nạn chặt phá, khai thác rừng bừa bãi nên một thời gian dài không thấy chúng xuất hiện…

Các nghiên cứu của Tổ chức Bảo tồn động thực vật hoang dã Quốc tế (FFI) cho thấy, vượn Cao Vít có tên khoa học là Nomascus nasutus nasutus, thuộc loài vượn đen Đông Bắc (tên khoa học là Nomascus nasutus), chỉ có ở vùng Đông Bắc (Việt Nam), đảo Hải Nam và vùng Đông Nam (Trung Quốc). Vượn đen Đông Bắc (Trung Quốc) hiện chỉ tồn tại trên đảo Hải Nam, gọi là vượn Hải Nam (tên khoa học là Nomascus nasutus hainannus), hình dáng bên ngoài giống vượn Cao Vít và chỉ còn 14 cá thể, sống trong Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Vong Linh. Ở Việt Nam, từ những năm 50 thế kỷ trước, loài vượn này đã không được nhìn thấy và bị coi là tuyệt chủng. Khi phát hiện đàn vượn ở Trùng Khánh, qua phân tích ADN và tiếng hót đã khẳng định đây đúng là loài vượn Cao Vít đã hơn 50 năm vắng bóng tưởng chừng đã bị tuyệt chủng. Năm 2004, theo khảo sát của FFI, vượn Cao Vít (thuộc loài vượn đen Đông Bắc – linh trưởng đặc biệt quý hiếm nhất thế giới) xuất hiện tại khu rừng trên dãy núi đá vôi thuộc địa bàn 3 xã: Phong Nặm, Ngọc Khê, Ngọc Côn, với 37 cá thể.

Nhằm bảo tồn loài linh trưởng đặc biệt quý hiếm nhất thế giới, Dự án Bảo tồn vượn Cao Vít tại Trùng Khánh đã đi vào hoạt động từ tháng 3/2004. Năm 2007, Tổ chức FFI đã hỗ trợ thành lập Khu bảo tồn loài và sinh cảnh vượn Cao Vít rộng 1.657 ha tại 3 xã: Phong Nặm, Ngọc Khê, Ngọc Côn. Đồng thời, dự án thành lập 2 tổ tuần tra, mỗi tổ 3 người tuần tra thường xuyên tuần tra, kiểm tra rừng, giám sát đa dạng sinh học; triển khai các lớp tập huấn, tuyên truyền nâng cao nhận thức bảo tồn loài vượn cho bà con; định hướng và hỗ trợ người dân có những giải pháp bền vững và hướng đi hiệu quả trong phát triển kinh tế, giảm nghèo, góp phần bảo vệ, phát triển khu bảo tồn loài và sinh cảnh vượn Cao Vít.

Để giảm thiểu sự phụ thuộc của người dân vào tài nguyên rừng, Dự án hỗ trợ thành lập 3 nhóm sở thích chăn nuôi tại 3 xã khu bảo tồn. Đồng thời, triển khai xây dựng các mô hình sản xuất nông, lâm nghiệp, chăn nuôi tại các xóm xung quanh khu bảo tồn vượn Cao Vít.

Giám đốc Ban Quản lý Khu Bảo tồn loài và sinh cảnh vượn Cao Vít Nông Văn Tạo cho biết: Từ năm 2007 đến nay, Dự án đã tập huấn kỹ thuật trồng cây, trồng cỏ, chăn nuôi cho 431 hộ dân trên địa bàn 3 xã; cho các thành viên nhóm sở thích vay vốn phát triển chăn nuôi gia súc với 153 triệu đồng. Triển khai thực hiện mô hình trồng xoan lấy gỗ, mác rạc lấy củi với 670 cây xoan hôi, hơn 10.000 cây mác rạc. Thực hiện mô hình trồng cỏ voi, chăn nuôi với diện tích gần 3 ha, Dự án hỗ trợ 5 máy thái thức ăn chăn nuôi và xây dựng 5 chuồng trại chăn nuôi gia súc cho 5 hộ dân; hỗ trợ túi nilon để ủ chua thức ăn gia súc cho 51 hộ dân tại 5 xóm xung quanh khu bảo tồn; hỗ trợ nông dân xây dựng 526 lò tiết kiệm củi và 16 bể khí biôga; 12 guồng cọn sắt trị giá trên 350 triệu đồng. Ngoài ra, Dự án còn hỗ trợ kinh phí xây dựng nhà văn hóa, giống ngô cho người dân trong vùng; phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trạm Khuyến nông huyện Trùng Khánh hướng dẫn bà con kỹ thuật gieo cấy, chăm sóc lúa, ngô và phòng trừ sâu bệnh.

Các hoạt động của Dự án Bảo tồn vượn Cao Vít tại Trùng Khánh đem lại hiệu quả cao trong sản xuất nông, lâm nghiệp và nâng cao nhận thức của người dân trong công tác bảo vệ, phát triển rừng và bảo vệ loài vượn Cao Vít quý hiếm. Theo khảo sát của FFI, đến nay vượn Cao Vít  đã phát triển lên 24 đàn với 129 cá thể, đó là một tín hiệu cho sự phục hồi phát triển lâu dài của loài vượn quý hiếm này.
 Nguồn Báo Cao Bằng

Tin tức liên quan

Hỗ trợ trực tuyến
Tư vấn