Làng rèn Phúc Sen

Làng rèn Phúc Sen thuộc xã Phúc Sen, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng. Tương truyền làng rèn này đã có từ thế kỷ thứ XI, ban đầu vốn là nơi sản xuất vũ khí cho đội quân của Nùng Tồn Phúc và Nùng Trí Cao chống lại quân Tống. Sau chiến tranh, những người ở đây đã chuyển sang rèn công cụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt như cày cuốc, dao kéo… Một thông tin khác cho rằng làng rèn này đã từng đúc súng thần công, súng đại bác trước kia và nhất là trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Vì thế có thể tin về tuổi đời lâu năm của làng rèn này. Còn có một truyền thuyết khác về sự ra đời của làng nghề, rằng từ thuở xa xưa có một ông cụ không biết từ đâu đi ngang qua, thấy người Nùng An chỉ biết săn bắt, hái lượm nên cuộc sống đói nghèo. Bù lại họ rất hiền lành, tốt bụng và đặc biệt có đôi mắt được ví là “nhãn thần” vì khả năng đi rừng ban đêm không cần bất kỳ dụng cụ phát sáng nào. Vì thế ông cụ quyết định dạy cho người Nùng An nghề rèn. Truyền nghề xong, ông cụ rời Phúc Sen chẳng một lời từ biệt, cũng không để lại tên tuổi, quê quán. Ngày nay, người Nùng An ở Phúc Sen vẫn lập một ngôi đền nhỏ để tưởng nhớ ông tổ nghề. Mỗi gia đình đều có riêng một bát hương tỏ lòng biết ơn đối với người đã mang nghề đến giúp họ cải thiện cuộc sống.

Làng Phúc Sen hiện có gần 400 hộ dân, tất cả đều là người Nùng An, có đến hơn một nửa số hộ dân làm nghề rèn, trở thành “xưởng rèn thủ công” dao, kiếm, đao, công cụ lao động các loại lớn nhất miền Bắc Việt Nam. Nhiều gia đình hàng chục đời đã cha truyền con nối làm nghề này. Sản phẩm rèn của làng làm ra luôn nổi tiếng về độ sắc và độ bền, được tiêu thụ khắp nơi trong nước cũng như xuất sang Trung Quốc. Người làng Phúc Sen cho biết cách rèn dao của họ khác với của người Kinh, rèn lưỡi trước đến khi nào ưng ý rồi mới làm chuôi, hàm ý rằng chất lượng quan trọng hơn hình thức. Họ cũng tiết lộ rằng phải luyện mắt đến độ tinh thông để cảm nhận nước thép khi nào là vừa, để sản phẩm làm ra rắn mà không giòn, dẻo mà không mềm. Nước tôi thép cũng được từng nhà tự chế lấy theo bí quyết riêng của mình, nhưng thường là dùng tro than củi của gỗ lim trong rừng ngâm với nước vôi để qua đêm.

Có một cảm nhận chung khá xác đáng rằng có lẽ làng rèn Phúc Sen đã may mắn được thừa hưởng những tinh hoa của nền Văn hóa Đông Sơn rực rỡ từ thời đại kim khí, với những mũi tên đồng nổi tiếng từ thời vua An Dương Vương. Nhưng điều kiện tự nhiên của vùng rừng núi đá vôi, phong phú các loại hình khoáng sản như sắt, vonfram, thiếc, đồng… chắc chắn đã được người Nùng An, cộng với tâm huyết, sự khéo léo, cần cù và trí tuệ của mình, phát huy để làm ra những sản phẩm tinh xảo này.

Làng rèn Phúc Sen huyện Quảng Uyên

Các sản phẩm được bán tại chợ phiên Quảng Uyên


Tin tức liên quan

Hỗ trợ trực tuyến
Tư vấn