Lượn Hèo phươn của người Nùng An

Dân tộc Nùng sinh sống ở tỉnh ta có nhánh người Nùng An, tập trung sống ở 3 xã: Phúc Sen, Quốc Dân, Tự Do thuộc huyện Quảng Uyên.

Trong kho tàng văn hóa của người Nùng An có làn điệu Lượn Hèo phươn. Đây là điệu hát giao duyên, thường dùng trong thể đối đáp giữa nam và nữ. Lượn có cấu trúc theo từng cặp, mỗi cặp có 2 câu, mỗi câu có 10 chữ. Khi hát thì mỗi bên nam, nữ đều có 2 người, một người hát giọng trầm, một người hát giọng thanh, hát theo lời đối trả lời về câu cuối cặp. Giọng trầm và giọng thanh hòa quyện vào nhau cho thật dập dìu, tình tứ, đều đều cho đến hết câu mới nghỉ. Lời các bài hát cổ đều đầy các từ ngữ chan chứa, ví von, sâu lắng, trữ tình, khát khao, đầy lòng yêu thương đôi lứa…

 Ví dụ, người con trai hát:

Noọng ơi, nưa phạ lai đao đí

Bấu ăn tầư rủng đây

Vằn vằn pây xa noọng

Bấu đảy rẳp slắc pày?

Nghĩa là:

Em ơi, trên trời thật đầy sao

Chẳng ngôi nào tỏa sáng

Ngày ngày anh tìm em

Sao mà chẳng được gặp?

Người con gái hát đối lại:

Có ơi, nưa phạ lai đao đí

Nghé khao tẻo nghé lương…

Vằn vằn có xa noọng

Viểc cẩn bấu dú rườn!

Nghĩa là:

Anh ơi, trên trời thật đầy sao

Ngôi trắng lại ngôi vàng…

Ngày ngày anh tìm em

Em bận việc không rỗi!

Hoặc vào mùa xuân, trai gái đi trẩy hội, gặp gỡ nhau, họ lượn hát:

Mủa dên bâư mạy lấn

Mủa xuân khót buốt têm

Nổc bên mà pền phấu

Rỏn lú lí têm hênh

Bjoóc mặn phông pền khao

Bjoóc tào phông pền đáo

Đét ón chỏi rủng roàng

Báo chùa slao hỉn hội…

Tạm dịch:

Mùa đông lá cây rụng

Mùa xuân cây đâm chồi

Chim từng đàn bay đến

Hót ríu rít hòa chung

Hoa mận nở trắng ngần

Hoa đào hồng đầy núi

Nắng xuân đẹp trải vàng

Anh cùng em trẩy hội…

Lượn Hèo phươn của người Nùng An là một kho tàng văn hóa rất quý giá, trong tiềm thức của họ, nhất là những người già trên 60 tuổi vẫn còn in đậm các dịp họ hát lượn với nhau. Về các bản ở xã Phúc Sen, Quốc Dân, Tự Do vẫn còn có nhiều người thuộc các bài Lượn Hèo phươn. Lượn Hèo phươn là để chào hỏi nhau, giao lưu tình cảm với nhau, đám cưới thì thêm vui, vào nhà mới thêm tự hào, cầu yên thêm hạnh phúc, còn thanh niên nam nữ thì để giao duyên, tỏ tình, quen biết.

Nguồn Báo Cao Bằng


Tin tức liên quan

Hỗ trợ trực tuyến
Tư vấn