Ranh giới bất chỉnh hợp kiến tạo Devon-Trias và basalt cầu gối Đèo Khau Khoang, xã Cạm Khang, huyện Thạch An

Đặc điểm: Tại vị trí kể trên thấy rõ quan hệ bất chỉnh hợp giữa đá vôi hệ tầng Nà Quản (D1 -D2 nq) màu sắc loang lổ, phân lớp trung bình, cắm 270Ð50, bị dăm kết hóa, biến dạng dẻo thành cấu tạo khúc dồi kích thước đến hàng chục cm theo thế nằm và đá phiến sét silic hệ tầng Sông Hiến (T1 sh) màu xám đen, xen các lớp cát bột kết màu tím, phân lớp trung bình, cắm 270Ð50, bị biến dạng dẻo thành các nếp uốn dạng bao kiếm. Trên đó, với quan hệ là một đới dắm kết (kiến tạo?) là basalt cầu gối màu xám đen, xanh đen, xám xanh bị lục hóa; các gối  (pillow) có kích thước khác nhau, phân bố rải rác, ít có tính định hướng, có chỗ bị ép dẹt, bị dăm hóa, ép phiến  thành chlorit, bị dập vỡ cắt xẻ bởi hệ 3 khe nứt cộng ứng và mặt trượt cắm 110Ð35 thể hiện đứt gãy á kinh tuyến.  Xung quanh là địa hình karst cụm đỉnh lũng phát triển trên đá vôi và địa hình bóc mòn dạng đồi bát úp trên đá  phiến sét, basalt, bị cắt xẻ bởi các khe rãnh xâm thực, lưng ngựa trên các đới dập vỡ.

Ranh giới bất chỉnh hợp địa tầng Devon-Trias

Giá trị, ý nghĩa: Đây xứng đáng là một điểm nhấn cần đến của CVĐC Cao Bằng. Ranh giới bất chỉnh hợp giữa  các đá Devon và Trias thể hiện hoạt động kiến tạo tách giãn tạo rift nội lục với đáy là đá vôi của đại dương cổ  Palaeo-Tethys ở khu vực Đông Bắc Việt Nam-Nam Trung Hoa, bị lấp đầy bởi các trầm tích lục nguyên, phun  trào axit và tuff trong Permi muộn-Trias sớm. Các cấu tạo dồi, uốn nếp… thể hiện biến dạng dẻo trong pha kiến  tạo thứ nhất (Devon sớm) trong khi các vết xước, mặt trượt, dập vỡ, dăm kết hóa thể hiện biến dạng giòn trong  pha Tân kiến tạo. Sự có mặt của basalt cầu gối và quan hệ chưa mấy rõ ràng của nó với đá vây quanh đã và đang  là một chủ đề thảo luận “sôi nổi” của các nhà địa chất Việt Nam và quốc tế. Nhiều nhà địa chất cả Việt Nam lẫn  quốc tế trước đây cũng như gần đây cho rằng phun trào này xuất hiện vào giai đoạn đầu của quá trình tách giãn  tạo rift để rồi sau đó bị các trầm tích hệ tầng Sông Hiến phủ bất chỉnh hợp lên trên. Họ cũng đồng nhất chúng  với cũng basalt cầu gối ở đèo Mã Phục và xếp tuổi Permi, hoặc Permi muộn-Trias sớm (Dovjikov A.E. và nnk.,  1965; Nguyễn Thế Cương và nnk., 2000; Ngô Xuân Thành và nnk., 2015; Halpin et al., 2015). Tuy nhiên một  nhóm nhỏ các nhà khoa học khác (Trần Thanh Hải và nnk., 2007), trên cơ sở quan sát các quan hệ có vẻ “kiến  tạo” giữa basalt cầu gối và đá vây quanh, và đặc biệt là dựa vào kết quả phân tích tuổi tuyệt đối bằng phương  pháp Rb-Sr cho tuổi khoảng 334 triệu năm (Carbon sớm) lại cho rằng chúng có thể là biểu hiện của hoạt động  tách giãn đại dương cổ Paleo-Tethys, sau đó bị đẩy trồi lên nằm giữa các đá khác trong một đới khâu xáo trộn  kiến tạo (Metcalfe, 2013) và tiếp tục bị biến dạng trong Tân Kiến tạo. Halpin et al., (2015), dường như là một  sự thỏa hiệp, cho rằng có thể có đến hai loại basalt cầu gối, một vào Carbon sớm và một vào Permi, đồng thời  cũng đặt câu hỏi nghi vấn cho khoảng tuổi Carbon sớm. Các dạng địa hình karst cụm đỉnh lũng, thung lũng mù,  yên ngựa… hay bóc mòn trên đá basalt và lục nguyên. Một số facet trên đá vôi thể hiện hoạt động đứt gãy…  trong giai đoạn Tân Kiến tạo.

 


Tin tức liên quan

Hỗ trợ trực tuyến
Tư vấn