Trong phạm vi Công viên địa chất Non nước Cao Bằng, nhiều loại đá có tuổi địa chất khác nhau đã được hình thành qua các giai đoạn biến động mạnh mẽ của vỏ Trái đất. Các tầng đá trầm tích, đá vôi, đá phiến hay đá cát kết… xếp chồng lên nhau như những trang sách ghi lại lịch sử môi trường cổ của vùng đất này.

Qua việc nghiên cứu các lớp đá, các nhà khoa học có thể xác định được những giai đoạn khi khu vực Cao Bằng từng nằm dưới biển cổ, nơi các sinh vật biển sinh sống và phát triển. Trải qua hàng trăm triệu năm vận động địa chất, các lớp trầm tích dần nâng lên, biến thành núi đá và lộ ra trên bề mặt như ngày nay.

Đá vôi và cảnh quan karst đặc trưng: Một phần lớn diện tích của Công viên địa chất được cấu thành từ đá vôi cổ, hình thành trong môi trường biển từ hàng trăm triệu năm trước. Dưới tác động của quá trình phong hóa và hòa tan trong thời gian dài, các khối đá vôi đã tạo nên hệ thống địa hình karst đặc trưng với núi đá tai mèo, thung lũng karst, hố sụt và nhiều hang động kỳ thú.

Những dãy núi đá vôi trùng điệp không chỉ tạo nên vẻ đẹp hùng vĩ cho cảnh quan Cao Bằng mà còn phản ánh quá trình biến đổi địa chất lâu dài của tự nhiên.

Di sản đá gắn với hóa thạch cổ sinh: Trong nhiều lớp đá tại Công viên địa chất, các nhà khoa học đã phát hiện hóa thạch của nhiều loài sinh vật biển cổ như san hô, tay cuộn hay các sinh vật thân mềm. Các hóa thạch này được bảo tồn trong đá, trở thành minh chứng rõ ràng cho sự tồn tại của các đại dương cổ từng bao phủ khu vực.

Những phát hiện này không chỉ có giá trị khoa học quan trọng mà còn giúp tái hiện bức tranh sinh thái của Trái đất trong quá khứ xa xưa.

Giá trị khoa học, giáo dục và du lịch: Di sản đá của Công viên địa chất Non nước Cao Bằng mang nhiều giá trị to lớn: cung cấp thông tin về lịch sử địa chất, môi trường cổ và sự tiến hóa của sự sống; giúp học sinh, sinh viên và cộng đồng hiểu rõ hơn về lịch sử Trái đất và tầm quan trọng của việc bảo tồn thiên nhiên; các cảnh quan núi đá, thung lũng và hang động tạo nên những điểm tham quan độc đáo, thu hút du khách trong và ngoài nước.

Bảo tồn di sản đá cho tương lai, việc bảo tồn các di sản đá là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Công viên địa chất Non nước Cao Bằng. Thông qua các hoạt động nghiên cứu, tuyên truyền và phát triển du lịch bền vững, địa phương đang nỗ lực gìn giữ những giá trị địa chất quý giá này, đồng thời lan tỏa thông điệp về bảo vệ thiên nhiên đến cộng đồng và du khách.

Những khối đá tưởng chừng vô tri lại chính là chứng nhân thầm lặng của lịch sử Trái đất, kể câu chuyện hàng trăm triệu năm về sự hình thành của vùng đất Cao Bằng – một di sản thiên nhiên quý giá được UNESCO ghi nhận và tôn vinh.