CÔNG VIÊN ĐỊA CHẤT TOÀN CẦU UNESCO NON NƯỚC CAO BẰNG

Non nuoc Cao Bang UNESCO Global Geopark

ĐỨT GÃY CAO BẰNG – TIÊN YÊN: TRỤC KIẾN TẠO CHI PHỐI CẢNH QUAN NON NƯỚC CAO BẰNG
anh tin bai

Sự xuất hiện và hoạt động kéo dài của đứt gãy Cao Bằng – Tiên Yên đã tạo ra nhiều sản phẩm địa chất và đồng thời gần như chia cắt địa hình Cao Bằng thành 2 vùng với các đặc trưng riêng biệt phía Đông và phía Tây.

Phía Tây đứt gãy Cao Bằng - Tiên Yên, đặc trưng của khu vực này là sự pha trộn giữa cảnh quan karst với cảnh quan xâm thực - bóc mòn núi đất hình thành trên các đá trầm tích lục nguyên hệ tầng Sông Hiến và các đá xâm nhập granitoid phức hệ Phja Oắc. Khu vực phía Tây mang đặc trưng của sự kết hợp hài hòa giữa địa hình karst và địa hình xâm thực – bóc mòn trên đá phi karst. Trên nền chung khá bằng của bề mặt cao nguyên, địa hình bị chia cắt yếu thành các dải núi kéo dài (chủ yếu địa hình karst dạng dãy) xen giữa các thung lũng rộng, liên thông, đáy khá bằng (kiểu karst già); ). Ở khu vực tiếp giáp với “lòng chảo Tĩnh Túc” và thung lũng Nguyên Bình địa hình bị tụt thấp với di tích bề mặt san bằng 700 - 1.000m (Cảnh quan lưng rồng xã Thể Dục, huyện Nguyên Bình). Ngoài các cao nguyên đá vôi, ở phía Tây đứt gãy Cao Bằng - Tiên Yên còn gặp những diện lộ đá phi karst, tạo nên các cấu trúc kiểu “núi uốn nếp được nâng cao trong giai đoạn tân kiến tạo”, “dải núi trên nền đá phun trào và xâm nhập cổ” (ranh giới bất chỉnh hợp Khau khoang,...). Tại khu vực này, các dấu tích của hoạt động núi lửa trung sinh, các thành tạo bazan và đá phun trào được xem là sản phẩm của quá trình này. Đứt gãy này đóng vai trò như một đường dẫn cho các quá trình quặng hoá, tạo ra các mỏ khoáng sản tại khu vực này (mỏ Thiếc Tĩnh Túc, mỏ Vonfram Lũng Mười, mỏ fluorit Bình Đường, bazan cầu gối Đèo Khau Khoang,…).

Khác với phía Tây, khu vực phía Đông CVĐC Non nước Cao Bằng, khu vực mang trong mình vẻ đẹp độc đáo của địa hình địa mạo karst phản ánh đa dạng quá trình tiến hóa đá vôi khu vực: là các dãy núi, hệ thống hang động, những dòng sông uốn lượn quanh các thung lũng, cánh đồng. Địa hình karst ở đây đã bước vào giai đoạn già, thể hiện rõ sự hòa tan mạnh và lâu dài của đá vôi. Đây cũng là khu vực hội tụ nhiều cảnh quan nổi bật của CVĐC Non nước Cao Bằng (Cảnh quan karst Phong nặm, Mắt thần núi, Thác Bản Giốc,…).

Hệ đứt gãy Cao Bằng – Tiên Yên không chỉ là dấu ấn kiến tạo lớn của khu vực mà còn: Tạo nên tính phân hóa cảnh quan sâu sắc, giúp Cao Bằng sở hữu một “bảo tàng địa chất ngoài trời” đa dạng; góp phần vào quá trình hình thành khoáng sản tại khu vực này; tác động đến sự phát triển của hệ thống karst, dòng sông, thung lũng, và các cấu trúc núi độc đáo. Nhờ đó, Non nước Cao Bằng trở thành một trong những vùng có giá trị địa chất nổi bật nhất Việt Nam và được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu.