Thứ Hai, 17/08/2026
Giáo dục di sản – Cầu nối giữa học đường và giá trị văn hóa bản địa
Trong những năm gần đây, mô hình Câu
lạc bộ “Cùng em khám phá Công viên địa chất” (CVĐC) tại các trường học trong
vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng ngày càng phát huy
hiệu quả, trở thành cầu nối đưa di sản đến gần hơn với học sinh. Thông qua các
hoạt động học tập, trải nghiệm, giao lưu và sáng tạo, các em không chỉ được tìm
hiểu về địa chất, cảnh quan thiên nhiên, lịch sử, văn hóa mà còn từng bước hình
thành ý thức trân trọng, bảo tồn và lan tỏa những giá trị di sản của quê hương.
Thời gian
qua, các trường học trong vùng CVĐC đã tích cực lồng ghép nội dung giáo dục
CVĐC vào chương trình học chính khóa, sinh hoạt dưới cờ và các hoạt động ngoại
khóa. Trong năm 2025, các cơ sở giáo dục đã tổ chức 61 buổi ngoại khóa và hơn
219 hoạt động vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan tại các điểm di sản gần
trường học, với sự tham gia của hơn 66.000 lượt học sinh, cán bộ, giáo viên và
nhân viên.
Các hoạt
động được tổ chức theo hướng tăng cường trải nghiệm, khuyến khích học sinh chủ
động tìm hiểu, khám phá và chia sẻ kiến thức. Những nội dung về địa chất, cảnh
quan thiên nhiên, văn hóa truyền thống và bảo vệ môi trường được kết nối với
các môn học và hoạt động thực tiễn, giúp học sinh hình thành cách tiếp cận đa
chiều đối với di sản. Từ lớp học, sân trường đến các điểm di sản, khoảng cách
giữa kiến thức sách vở và thực tiễn được rút ngắn. Học sinh được trực tiếp quan
sát địa hình, tìm hiểu các giá trị địa chất, khám phá làng nghề, tiếp cận đời
sống cộng đồng và trải nghiệm những nét văn hóa đặc trưng của quê hương. Qua
đó, mỗi chuyến đi không chỉ là một hoạt động ngoại khóa mà còn trở thành một
bài học trực quan, giúp các em hiểu sâu hơn những điều đã được học.

Một trong
những điểm nổi bật của các Câu lạc bộ “Cùng em khám phá CVĐC” là sự đa dạng
trong cách thức tổ chức hoạt động. Bên cạnh các chuyến khảo sát, trải nghiệm
tại điểm di sản, học sinh còn được tham gia thuyết trình, sân khấu hóa, thiết
kế sản phẩm truyền thông, các hoạt động khoa học và giao lưu giữa các câu lạc
bộ. Trong các hoạt động giao lưu, học sinh có cơ hội vận dụng kiến thức liên
môn thông qua những trải nghiệm sáng tạo như thiết kế lịch, làm đèn kéo quân,
thực hành chiết xuất tinh dầu, xây dựng infographic giới thiệu sản phẩm hay
trình bày những ý tưởng gắn với đời sống và văn hóa địa phương. Những hoạt động
này giúp các em rèn luyện tư duy sáng tạo, kỹ năng nghiên cứu, trình bày và làm
việc nhóm, đồng thời tạo cơ hội để kiến thức về di sản được tiếp cận theo cách
gần gũi, sinh động hơn. Không gian câu lạc bộ cũng trở thành nơi học sinh được
thể hiện năng khiếu và tiếng nói của mình. Các em có thể trở thành những “hướng
dẫn viên nhỏ tuổi”, tự tìm hiểu thông tin, xây dựng nội dung và giới thiệu các
điểm đến, giá trị địa chất, cảnh quan, văn hóa trong vùng CVĐC. Từ vị trí người
tiếp nhận kiến thức, học sinh từng bước trở thành người kể chuyện và lan tỏa
những câu chuyện về quê hương.

Giáo dục
di sản chỉ thực sự có ý nghĩa khi kiến thức được chuyển hóa thành tình yêu và
trách nhiệm. Bởi vậy, các hoạt động của Câu lạc bộ “Cùng em khám phá CVĐC”
không dừng lại ở việc tìm hiểu mà còn hướng học sinh tới hành động cụ thể. Các
hoạt động vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan tại những điểm di sản gần trường
học giúp các em nhận thức rõ hơn mối liên hệ giữa bảo tồn di sản và bảo vệ môi
trường sống. Những chuyến trải nghiệm tại làng nghề giúp học sinh hiểu hơn về
giá trị của lao động thủ công và sự cần thiết của việc gìn giữ nghề truyền
thống. Các hoạt động giao lưu văn hóa giúp các em thêm tự hào về bản sắc dân
tộc và ý thức hơn về trách nhiệm trao truyền những giá trị ấy.
Từ học
đường, những câu chuyện về CVĐC Non nước Cao Bằng đang được kể lại bằng tiếng
nói, góc nhìn và sự sáng tạo của thế hệ trẻ. Đó chính là cầu nối để di sản từ quá khứ tiếp tục sống động trong hiện
tại, trở thành nguồn cảm hứng cho tương lai và góp phần xây dựng một thế hệ học
sinh Cao Bằng năng động, sáng tạo, tự hào và có trách nhiệm với quê hương.