Cúc đá (Ammonite) là loài động vật biển đã tuyệt chủng từ hàng chục triệu năm trước. Chúng có chiếc vỏ cuộn tròn thành hình xoắn ốc, bên trong chia thành nhiều khoang nhỏ. Nhờ cấu tạo đặc biệt này, cúc đá có thể điều chỉnh độ nổi để di chuyển trong nước, tương tự như cách mực hay bạch tuộc sinh sống trong môi trường biển ngày nay.

Đối với các nhà địa chất, hóa thạch cúc đá giống như một "chiếc đồng hồ thời gian". Mỗi loài chỉ xuất hiện trong một giai đoạn nhất định của lịch sử Trái Đất, vì vậy khi tìm thấy chúng trong các lớp đá, các nhà khoa học có thể xác định tương đối tuổi của đá và tái hiện môi trường tự nhiên trong quá khứ.

Tại Lũng Luông, các hóa thạch cúc đá được bảo tồn trong những lớp đá vôi hình thành ở vùng biển nông, ấm áp vào cuối kỷ Permi. Đây cũng là giai đoạn ngay trước một trong những sự kiện tuyệt chủng lớn nhất trong lịch sử Trái Đất, khi phần lớn các loài sinh vật biển biến mất. Vì vậy, những hóa thạch nơi đây là nguồn tư liệu quý giúp các nhà khoa học nghiên cứu quá trình tiến hóa của sinh giới và sự biến đổi của môi trường tự nhiên qua hàng trăm triệu năm.

Điểm hóa thạch Lũng Luông còn kể một câu chuyện thú vị về sự thay đổi của Trái Đất. Những dãy núi đá vôi sừng sững ngày nay vốn được hình thành từ trầm tích dưới đáy biển cổ. Qua quá trình vận động của vỏ Trái Đất kéo dài hàng triệu năm, đáy biển được nâng lên thành núi, sau đó tiếp tục được thiên nhiên bào mòn để tạo nên cảnh quan karst đặc trưng của Non nước Cao Bằng.

Không chỉ có giá trị khoa học, hóa thạch cúc đá Lũng Luông còn giúp du khách dễ dàng hình dung hành trình biến đổi kỳ diệu của thiên nhiên, từ đại dương cổ đến miền núi đá ngày nay. Mỗi hóa thạch là một "chứng nhân của thời gian", góp phần kể lại lịch sử hình thành vùng đất Cao Bằng và làm nổi bật giá trị của CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng.