Thực chất, "Lưng rồng” là một bề mặt san bằng karst nằm ở độ cao khoảng 700–800 m so với mực nước biển và kéo dài hàng kilômét. Trong địa mạo học, bề mặt san bằng karst là tập hợp các đỉnh núi đá vôi có độ cao gần tương đương nhau, tạo thành một mặt địa hình tương đối bằng phẳng. Xen giữa bề mặt này là một số chóp núi karst sót nhô cao hơn xung quanh, tạo thành những gợn sóng liên tiếp giống các đốt sống trên lưng rồng.

Để hình thành được một bề mặt san bằng như vậy, khu vực phải trải qua một quá trình tiến hóa địa chất kéo dài hàng chục triệu năm. Sau khi các lớp đá vôi được nâng lên khỏi đáy biển bởi các vận động kiến tạo, mưa, nước mặt và nước ngầm giàu axit cacbonic đã liên tục hòa tan đá vôi. Đồng thời, quá trình phong hóa, bóc mòn và rửa trôi diễn ra trong điều kiện kiến tạo tương đối ổn định đã dần làm hạ thấp địa hình, tạo nên bề mặt san bằng rộng lớn. Những khối đá vôi có cấu tạo bền vững hơn còn sót lại tạo thành các đỉnh núi nhô cao, góp phần hình thành diện mạo đặc trưng của cảnh quan ngày nay.

Các nghiên cứu địa chất cho thấy bề mặt san bằng này được hình thành chủ yếu trong thời kỳ Pliocen, cách ngày nay khoảng 5 triệu năm. Đây là giai đoạn hoạt động nâng kiến tạo ở khu vực tương đối yếu, tạo điều kiện để các quá trình ngoại lực như phong hóa và xâm thực chiếm ưu thế. Vì vậy, cảnh quan Lưng rồng là bằng chứng quan trọng giúp các nhà khoa học nghiên cứu lịch sử phát triển địa hình và sự tiến hóa của hệ thống karst ở miền Đông Bắc Việt Nam.

Bên dưới bề mặt san bằng là một thung lũng đá vôi rộng gần 1 km, dài hơn 3 km, phát triển theo phương Đông Bắc – Tây Nam. Thung lũng được hình thành do sự hòa tan đá vôi kết hợp với hoạt động của các đứt gãy địa chất và quá trình xâm thực lâu dài của nước. Địa hình bằng phẳng cùng lớp đất màu mỡ tích tụ trong thung lũng đã tạo điều kiện thuận lợi cho con người sinh sống và phát triển nông nghiệp.

Ngày nay, cảnh quan nơi đây là sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên và hoạt động của con người. Những bản làng của đồng bào dân tộc, các cánh đồng lúa, nương ngô và hệ thống ruộng bậc thang trải rộng dưới chân các dãy núi đá vôi tạo nên một bức tranh sơn thủy đặc sắc. Theo mùa, cảnh quan lại mang những vẻ đẹp khác nhau: mùa xuân xanh mướt sức sống, mùa hè phủ kín màu lúa non, mùa thu rực vàng mùa gặt và mùa đông chìm trong những làn sương mờ, làm nổi bật dáng vẻ huyền ảo của "Lưng rồng". Không chỉ có giá trị về cảnh quan, khu vực còn là nơi thể hiện rõ mối quan hệ giữa địa chất, địa hình, khí hậu và đời sống con người. Sự hiện diện của các bản làng trên nền thung lũng karst cho thấy con người đã biết thích nghi với điều kiện tự nhiên, tận dụng nguồn nước, đất canh tác và địa hình để xây dựng cuộc sống bền vững qua nhiều thế hệ. Đây cũng là một trong những đặc trưng nổi bật của Công viên địa chất Non nước Cao Bằng, nơi các giá trị địa chất luôn gắn bó mật thiết với văn hóa bản địa.

Cảnh quan "Lưng rồng" không chỉ có giá trị thẩm mỹ với hình dáng độc đáo hiếm gặp mà còn là di sản địa chất có ý nghĩa khoa học quan trọng. Đây là minh chứng rõ nét cho quá trình tiến hóa lâu dài của địa hình karst, phản ánh lịch sử vận động của vỏ Trái Đất và những biến đổi của môi trường tự nhiên trong hàng triệu năm. Đồng thời, địa điểm này cũng là một điểm quan sát lý tưởng để tìm hiểu về địa mạo karst, quá trình phong hóa đá vôi và sự hình thành các thung lũng karst đặc trưng ở vùng núi Đông Bắc Việt Nam.

Ngày nay, Cảnh quan Lưng rồng là một trong những điểm đến hấp dẫn của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng. Với sự kết hợp giữa giá trị khoa học, vẻ đẹp thiên nhiên và cảnh quan văn hóa đặc sắc, nơi đây không chỉ thu hút các nhà nghiên cứu địa chất mà còn là điểm tham quan, trải nghiệm và khám phá dành cho những du khách yêu thiên nhiên và mong muốn tìm hiểu về lịch sử hình thành của vùng đất Cao Bằng.