Thứ Sáu, 31/07/2026
Điểm di sản San hô cổ Lang Môn (xã Minh Tâm)
Khoảng 400 triệu năm trước, vào kỷ Devon, khu vực Lang Môn (xã Minh Tâm) ngày nay từng nằm dưới một vùng biển nông, ấm áp và trong xanh. Qua hàng triệu năm, các lớp trầm tích biển liên tục lắng đọng, dần hình thành nên những khối đá vôi và lưu giữ bên trong vô số hóa thạch cổ sinh. Những hóa thạch này là bằng chứng quý giá, phản ánh sự tồn tại của một hệ sinh thái biển cổ đa dạng và phong phú trong quá khứ.
Phần lớn các hóa thạch được tìm thấy tại đây là san hô cổ. Chúng sinh sống trong môi trường biển nông ở độ sâu khoảng 20–50 m, nơi có nhiệt độ trung bình khoảng 18–20°C, nguồn nước trong, giàu ánh sáng và có độ mặn ổn định. San hô (tên khoa học Anthozoa, nghĩa là "động vật hình hoa") có hình dạng giống những bông hoa nhỏ, sống thành các tập đoàn gồm nhiều cá thể liên kết với nhau để tạo nên những rạn san hô rộng lớn.
Do sống bám cố định trên nền đáy biển và không có khả năng di chuyển, bộ xương đá vôi của san hô thường được bảo tồn khá nguyên vẹn sau khi kết thúc vòng đời. Chính vì vậy, hóa thạch san hô là nguồn tư liệu đặc biệt quan trọng đối với các nhà địa chất và cổ sinh vật học. Bởi san hô chỉ có thể phát triển trong những điều kiện môi trường rất đặc trưng, sự hiện diện của chúng giúp xác định tuổi của các lớp đá, đồng thời tái hiện các điều kiện cổ môi trường như nhiệt độ, độ sâu, độ mặn và đặc điểm của vùng biển cổ cách đây hàng trăm triệu năm.
Bên cạnh san hô, khu vực này còn phát hiện nhiều hóa thạch Tay cuộn (Brachiopoda) – một nhóm động vật biển có hình dạng bề ngoài khá giống trai, sò nhưng thuộc một ngành sinh vật hoàn toàn khác. Tay cuộn có cơ thể mềm được bao bọc bởi hai mảnh vỏ cứng và bám cố định xuống đáy biển bằng một cuống nhỏ (chân thịt). Chúng hầu như không có khả năng tự vệ hay di chuyển để tìm kiếm thức ăn, mà chỉ lọc các hạt hữu cơ lơ lửng trong nước biển.
Trong đại Cổ sinh, Tay cuộn từng phát triển rất mạnh với số lượng loài vô cùng phong phú và phân bố rộng khắp các đại dương trên Trái Đất. Tuy nhiên, phần lớn các loài đã tuyệt chủng trong sự kiện tuyệt chủng hàng loạt cuối kỷ Permi, cách đây khoảng 252 triệu năm, khi hơn 90% các loài sinh vật biển biến mất. Ngày nay chỉ còn khoảng 300 loài Tay cuộn còn tồn tại, chủ yếu sống ở những vùng biển lạnh và nước sâu.
Các hóa thạch san hô và Tay cuộn tại Lang Môn không chỉ minh chứng cho sự biến đổi to lớn của vỏ Trái đất từ biển thành đất liền, mà còn là những "trang tư liệu bằng đá" giúp các nhà khoa học nghiên cứu lịch sử phát triển của sự sống, quá trình tiến hóa sinh vật và biến đổi môi trường trong suốt hàng trăm triệu năm. Đây là một di sản địa chất có giá trị khoa học, giáo dục và bảo tồn, góp phần làm nổi bật bề dày lịch sử tự nhiên của khu vực Công viên địa chất Non nước Cao Bằng.