Hành trình bắt đầu tại điểm di sản Lang Môn (xã Minh Tâm), nơi lưu giữ nhiều hóa thạch san hô và tay cuộn có niên đại khoảng 400 triệu năm. Ít ai ngờ rằng vùng núi trùng điệp ngày nay từng là một vùng biển nông nhiệt đới, nơi các rạn san hô sinh trưởng mạnh trong môi trường nước biển trong, nông và giàu ánh sáng. Những hóa thạch được bảo tồn trong các lớp đá vôi không chỉ là minh chứng cho sự tồn tại của đại dương cổ mà còn giúp các nhà khoa học tái hiện điều kiện cổ môi trường và xác định tuổi của các thành tạo địa chất. toàn bộ vùng núi Phja Oắc hôm nay là kết quả của quá trình vận động, nâng lên và biến đổi liên tục của vỏ Trái Đất.

Tiếp nối hành trình, các điểm di sản Núi Mào Gà (xã Tam Kim), Cảnh quan “Lưng rồng” (xã Nguyên Bình) và “Thung lũng treo” (xã Tĩnh Túc) mang đến cái nhìn trực quan về tác động của các quá trình kiến tạo địa chất và ngoại lực trong việc tạo dựng địa hình. Tại đây, du khách có thể quan sát rõ sự khác biệt giữa các loại đá, các đới đứt gãy cùng quá trình phong hóa, bóc mòn và xâm thực diễn ra trong thời gian dài. Những dãy núi có hình dáng độc đáo, các sống núi uốn lượn, sườn núi dốc và thung lũng nằm ở độ cao khác thường là kết quả của hàng triệu năm vận động không ngừng của vỏ Trái Đất. Mỗi cảnh quan không chỉ mang vẻ đẹp riêng mà còn là minh chứng sinh động cho lịch sử kiến tạo lâu dài, góp phần lý giải quá trình hình thành diện mạo vùng núi phía Tây Cao Bằng ngày nay.

Một dấu ấn địa chất nổi bật khác của tuyến phía Tây là sự hình thành khối granit Phja Oắc. Khoảng 85-95 triệu năm trước, các hoạt động magma từ sâu trong lòng đất, gây nên những biến đổi mãnh liệt trong các tầng đá vây quanh tạo nên các khối granit đồ sộ, đồng thời có sự hình hình nhiều loại khoáng sản quý hiếm có giá trị như thiếc, vofram, vàng,... Nguồn khoáng sản dồi dào đã tạo tiền đề cho sự phát triển của ngành khai khoáng tại vùng Phja Oắc – Tĩnh Túc trong suốt thế kỷ XX, để lại nhiều dấu tích có giá trị về địa chất, lịch sử và công nghiệp.

Ngày nay, các điểm di sản Mỏ thiếc Tĩnh Túc (xã Tĩnh Túc), Mỏ vonfram Bản Ổ và Mỏ vonfram Lũng Mười (xã Thành Công) vẫn lưu giữ nhiều dấu tích của hoạt động khai thác khoáng sản. Những hầm lò, bãi tuyển quặng và công trình kỹ thuật còn sót lại phản ánh một giai đoạn phát triển sôi động của ngành công nghiệp khai mỏ, đồng thời giúp du khách hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa hoạt động magma với sự hình thành khoáng sản và vai trò của tài nguyên thiên nhiên trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Không chỉ nổi bật về địa chất, vùng núi Phja Oắc còn sở hữu hệ sinh thái đặc sắc hình thành theo sự thay đổi của độ cao địa hình. Từ chân núi lên đến đỉnh Phja Oắc cao 1.935 m, nhiệt độ giảm dần, độ ẩm tăng lên, tạo nên các vành đai thực vật đặc trưng từ rừng thường xanh nhiệt đới đến rừng á nhiệt đới, rừng rêu và rừng lùn trên núi cao. Sự đa dạng về địa hình, khí hậu và thổ nhưỡng đã tạo nên hệ sinh thái phong phú với nhiều loài động, thực vật quý hiếm, đồng thời hình thành vùng lõi của Vườn quốc gia Phja Oắc – Phja Đén.

Giữa không gian núi rừng Phja Oắc, Biệt thự Nhà Đỏ là một trong những công trình còn lưu giữ dấu ấn thời kỳ người Pháp khai thác khoáng sản và xây dựng khu nghỉ dưỡng vào đầu thế kỷ XX. Được xây dựng theo phong cách kiến trúc châu Âu, biệt thự ẩn mình giữa rừng thông và khí hậu mát mẻ đặc trưng của vùng núi cao. Trải qua hơn một thế kỷ, công trình vẫn lặng lẽ hiện diện giữa núi rừng như một chứng nhân của lịch sử, ghi dấu những biến đổi của vùng đất Phja Oắc qua từng thời kỳ.

Điểm di sản Đồn điền chè Kolia là điểm dừng chân tiêu biểu của vùng núi Phja Đén, nơi cảnh quan thiên nhiên, nông nghiệp đặc trưng và du lịch sinh thái được phát triển hài hòa. Giữa những đồi chè xanh mướt ở độ cao trên 1.300 m so với mực nước biển, du khách có thể dạo bước giữa những nương chè, thưởng thức trà Phja Đén, ngắm biển mây và cảm nhận vẻ đẹp yên bình của vùng núi cao. Việc phát triển vùng chè gắn với bảo tồn cảnh quan và khai thác du lịch bền vững đã góp phần nâng cao giá trị sản phẩm địa phương, tạo sinh kế cho người dân, đồng thời làm phong phú thêm trải nghiệm trên tuyến phía Tây của CVĐC Non nước Cao Bằng.

Tuyến trải nghiệm phía Tây còn đưa du khách trở về với những dấu mốc quan trọng của lịch sử dân tộc. Khu di tích quốc gia đặc biệt Rừng Trần Hưng Đạo (xã Tam Kim) là nơi ghi dấu sự thành lập và quá trình hoạt động của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời là địa điểm gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Giữa cánh rừng nguyên sinh, mỗi địa danh đều lưu giữ ký ức về những ngày đầu đầy gian khó nhưng hào hùng của cách mạng Việt Nam. Tiếp nối hành trình là điểm di sản Đồn Phai Khắt (xã Tam Kim), nơi diễn ra trận đánh đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân vào ngày 25/12/1944. Dù quy mô không lớn, chiến thắng Phai Khắt đã khẳng định sự trưởng thành của lực lượng vũ trang cách mạng, mở đầu cho chuỗi thắng lợi trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Ngày nay, Khu di tích quốc gia đặc biệt Rừng Trần Hưng Đạo và Đồn Phai Khắt là những "địa chỉ đỏ", góp phần giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần cách mạng cho các thế hệ.

Bên cạnh những giá trị về địa chất, cảnh quan và lịch sử, tuyến trải nghiệm phía Tây còn hấp dẫn du khách bởi bản sắc văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Dao Tiền. Nghề thêu thổ cẩm và in hoa văn bằng sáp ong vẫn được lưu truyền qua nhiều thế hệ, với mỗi bộ trang phục là kết tinh của quá trình dệt vải, nhuộm chàm và thêu hoàn toàn thủ công. Ngày nay, cùng với sự phát triển của du lịch cộng đồng, nghề truyền thống được gìn giữ và phát huy thông qua các hoạt động trải nghiệm, góp phần tạo sinh kế cho người dân, đồng thời mang đến cho du khách cơ hội tìm hiểu những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Dao Tiền trong vùng CVĐC Non nước Cao Bằng.

Tuyến trải nghiệm phía Tây không chỉ đưa du khách khám phá những giá trị đặc sắc về địa chất, cảnh quan và đa dạng sinh học, mà còn mở ra hành trình tìm hiểu lịch sử cách mạng và bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân tộc địa phương. Sự kết nối hài hòa giữa thiên nhiên, lịch sử và con người đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của tuyến trải nghiệm, góp phần khẳng định giá trị nổi bật của CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch theo hướng bền vững, gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế - xã hội địa phương.